Depremzedelerle Nasıl İletişim Kurmalıyız?

Bu yazıma ülkemizin yaşamış olduğu deprem felaketinde hayatını kaybeden vatandaşlarımıza Allah’tan rahmet geriye kalanlara sabır ve güç dileyerek başlamak istiyorum.

Ülkemiz deprem coğrafyası üzerinde bulunmasından kaynaklı olarak belli periyotlarla yıkıcı depremlerin yaşandığı ve bu depremlerden dolayı çok sayıda cana mal olan bir kara parçasıdır. 1939 yılında Erzincan depremi, 1999 Marmara depremi, 2011 Van depremi, 2020 Elazığ depremi ve son olarak Kahramanmaraş merkezli 11 ili doğrudan etkileyen ve yıkan depremler başta olmak üzere can ve mal kaybını yaşandığı bir çok depremi Cumhuriyet tarihi boyunca yaşadık ve yaşamaya devam ediyoruz. Bu depremlerin yıkıcı etkisini görmüş olsak da depremle yaşamayı depreme önlem almayı hala öğrenememiş bir toplum olmamız bu son depremin bize göstermiş olduğu acı gerçeklerden bir tanesi. Son depremde yaklaşık 50 bin yurttaşımızı kaybetmemizin yanında 13.5 milyon kişi de bu depremden doğrudan etkilendi. O bölgedeki insanlarımızın birçoğu yakın akrabalarını kaybetti, komşusunu, arkadaşını, tanıdığını kaybetti. Bu kayıplarının yanı sıra birçok insanın evi yıkıldı, iş yerleri yıkıldı mal varlıkları enkaz altında kaldı ve deprem sonrası her şeylerini kaybetmiş oldular. Bu depremzedelerin bazıları çadır kentlerde bazıları konteynır kentlerde barınmaya başladı, bazı depremzedeler ise şehir değiştirerek başka şehirlerde ikamet etmeye başladı. Bu kadar büyük, yıkıcı ve travmatik bir depremin insanlar üzerindeki etkisi de hiç kuşkusuz depremin şiddeti kadar büyük olacaktır. Elbette ilk olarak temel ihtiyaçları olan yeme içme ve barınma ihtiyaçları giderilmesi gerekmektedir ve bu konuda toplum olarak birlik olup yaralarımızı sarmak için elimizden geleni yaptık ve yapmaya da devam etmemiz gerekiyor.

Bir gecede bütün yaşamları alt üst olan bu insanlarımızın önümüzdeki dönemde ruh sağlıklarının korunması da en az yeme içme ve barınma ihtiyacı kadar önem arz etmektedir. Depremi yaşamış olan o enkazları görmüş belki de enkazın içinden çıkmış olan vatandaşlarımızın depremin ruh halinden çıkıp normal hayata dönebilmeleri yeni normallere adapte olabilmeleri için elimizden geleni yapmak toplum olarak görevlerimizden bir tanesi. Bu insanlarımızla yardım için giden ekiplerimizin, orada bulunan yetkililerimizin ve hayatımızın bir yerinde temasta bulunabilecek bizlerin iletişim kurarken çok dikkatli olması gerekir. Onların çok büyük bir yıkımdan çıkmış oldukları asla unutulmamalı. İletişim kurarken her zaman normal bir iletişim biçimi ve normal tepkiler beklenmemelidir. Onlarla empati kurulmalı yaşadıkları bu büyük ve travmatik depremin sonuçları her daim göz önünde bulundurulmalıdır. Onlarla iletişimlerimizde dinleyici rolü üstlenmeli ve etkin bir dinleyici olarak onlara umut verici yeni başlangıca tutundurucu ve güç verici olunmalıdır. Onları dinlerken onlara önemli olduklarını değer verdiğinizi ve onlar için bir şeyler yapmaya hazır olduğumuzu hissettirmeliyiz. Yaşadıkları kayıpların büyüklüğünün farkında olarak hareket etmeliyiz.  Bunları yaparken bunların hepsi geçecek her şey yolunda yaşanan bütün olaylar geçti düzeldi gibi cümlelerden kaçınmalıyız. Deprem travması yaşayan insanlarımızın bu süreçte hayatlarını ve yaşadıklarını sorgulaması ve belli şeyleri ve kişileri suçlu görmeleri de gayet normaldir. Bundan dolayı onlara şu an yanlış yapıyorsun yanlış düşünüyorsun gibi fikir vermelerden kaçınmalıyız. Onların anlattıklarına ve söylediklerine saygı göstermeliyiz ve depremin onlar üzerindeki yıkımının farkına varmalıyız. Onlara durumun ne olduğunu gerçekleri gizlemeden onları incitmeden en önemlisi de empati yaparak anlatmalıyız. Konuşmak ve bir şeyleri anlatmak istemedikleri zaman onları konuşmaya ve anlatmaya zorlamamalıyız. Gerektiği yerde onlarla birlikte susmalıyız. Özellikle çocuklara ölümün ne olduğu hakkında pedagojik yollarla bilgi aktarımı yapılmalı ve çocuklara boş vaatler verilmemeli durum hakkında ve gelecekte ne olacağı hakkında onlarla konuşulmalı ve onların bu depremin yıkıcı etkilerinden en az hasarla çıkmaları için uğraşılmalıdır. Belli bir yaşın üstünde ve hayatın gerçeklerinin farkında olan ergenlik dönemine yakın ve ergenlik dönemindeki gençler de unutulmamalı ve onara da durum ve gelecek hakkında yol göstericilik yapılmalıdır. Onlara bulundukları yerde belli görevler verilmeli ve bu durumun travmatik durumlara yol açmasına engel olabilmek için belli sorumluluklar verilmelidir. Depremzedelerle iletişim kurarken asla bu kaderdir, belli günahlar işlediğimiz için ilahi olarak gönderilen bir cezadır gibi insanları yaralayıcı kötü düşüncelere sevk ettirici kötü hissettirici söylemlerden de kesinlikle kaçınmalıyız. İnsanları inançları ve yaptıkları üzerinden yargılayıcı ve suçlayıcı söylemlerden kesinlikle kaçınmalıyız. Genel olarak depremzedelerle iletişim kurarken güçlü durmamız gerekir. Onlar yaşadıklarını anlatırken duygularımıza hakim olmalı ve onları daha da derinden etkileyecek tepkilerden kaçınmalıyız. Onlarla sempatik bir iletişim değil empatik bir iletişim kurmalıyız.

Yazımı sonlandırırken bir daha böyle afetlerin yaşanmamasını temenni ediyorum. Afet coğrafyası üzerinde yaşarken bilimden uzak kişisel çıkarlarımız için rant için iki kuruş daha fazla para için insan hayatını hiçe saymamalıyız. Bu topraklarda yaşayan her bir bireyin yaşama hakkını devlet ve millet olarak korumalıyız. Umut ediyorum ki bu yaşadığımız can kaybına neden olan son afet olur. Bu bize bir ders olur ve bundan sonraki her adımımızı bilim ışığında günümüz gerçeklerini göz önüne alarak atarız. Bu afetin de yaralarını toplum olarak saracağımıza yürekten inanıyorum. Afetten sonra oluşan birliğimizi kaybetmeden muasır medeniyetler seviyesine en kısa sürede çıkmak ve tüm insanlarımızın korkusuzca yaşadığı bir ülkeyi inşaya başlamak için hep birlikte çalışmalıyız.