Türkler birçok kültürel alanda olduğu gibi giyim kültüründe de dönemsel ve sosyal, gelişim
veya değişim göstermiş, bunların her biri kendi döneminde birer sanata dönüşmüş ve hala
günümüzde ilgi odağı olmayı başarmıştır.
Bu kültürün oluşmasında birçok faktör vardır. Bunlar; iklim, coğrafya, bölgedeki diğer
kültürler, farklı ihtiyaçlar ve yerleşik, göçebe veya yarı göçebe halindeki yaşam biçimleridir.
Türkler en eski çağlardan beri, boylar ve oğuşlar(küçük aile) biçiminde yaşamış ve sık sık
birbirlerinden kopmuş ve birbirleriyle savaşmışlardır. Bu durum yenilen boyun veya oğuşun
göç etmesine veyahut yenen boyun veya oğuşun himayesinde yaşamayla sonuçlanmıştır. En
eski zamandan beri birbirleriyle sık sık savaşan ve kopuk yaşayan ama buna rağmen iyi bir
iletişim ağı ve kopuk da olsa güçlü bir teşkilat sistemi kuran Türkler, yeri geldiğinde farklı
birlikler halinde farklı milletlerle ittifak kurmuş ve onları etkilemiş, onlardan etkilenmişlerdir.
Bu etkileşim her alanda olduğu gibi giyimde de kendi gösterir. Fakat bu etkileşim ve
benzerliğe rağmen Türkler hiçbir zaman özgün olmaktan vazgeçmemişlerdir.
Bu makalede incelenecek başlıklar şöyledir:
1.Eski Türklerde giyim kültürü
2.İslamiyet etkisindeki giyim kültürü
3. Batıcılık akımıyla değişen giyim kültürü
4. Cumhuriyet sonrası giyim kültürü
5.Farklı Türk boylarının geleneksel giyim kültürü
Contents
1.Eski Türklerde Giyim Kültürü
Eski Türklerde giyim, iç ve dış olarak ikiye ayrılırdı. İç tarafa deriden veya yünden bir iç don
yani içlik giyilir daha sonra bu içliğin üstüne gömlek ve daha sonra da kaftan geçirilirdi. En
son etük(çizme) ve börk(şapka) giyilirdi.
Kadınların kaftanları daha renkli ve süslü olurdu ve genellikle, başlıklarına bağlı veya değil
bazı süs eşyaları takarlardı.
Savaş sırasında giyinilen kıyafetler ise genelde hafif zırhlı çabuk hareket edilmesi kolay hafif
kıyafetlerden oluşurdu.
2.İslamiyet Etkisindeki Giyim Kültürü
Türkler zaman içinde birçok dinin etkisi altına girmişlerdir. Fakat hiçbir din, İslam kadar
Türkleri etkilememiştir. Birçok Türk toplumunun yerleşik hayata geçmesine neden olmuş,
kıyafetlerini de bu dinin emir ve yasaklarına göre düzenlemişlerdir.
Kadınlar farklı baş örtme biçimleri yapmaya başlamış, uzun entariler giyilmiş, süs azaltılmış
ve kıyafetler erkek ve kadın olacak şekilde düzenlenmiştir. (Eski Türklerde aynı kıyafet de
giyilebiliyordu.)
3.Batıcılık Akımıyla Değişen Giyim Kültürü
Kültürler, her dönem içinde bazı farklılıklar geçirir. Bu normaldir. Fakat bazı olaylar bir
döneme damgasını vurur ve o döneme ait her şeyin tamamen değişime uğramasına ve yani bir
başkalaşım geçirmesine sebep olur. Osmanlı’da “Batıcılık” tam olarak böyle bir etki
yaratmıştır.
Klasik Osmanlı kıyafetleri:
Batıcılık etkisiyle değişen kıyafetler:
Bu değişimi en net Sultan 2.Mahmud’da görüyoruz:
4.Cumhuriyet Sonrası Giyim Kültürü
Her devrim, Beraberinde bir yenilenme getirir. Uzun bir süre monarşi ardından bir süre
meşruti yönetim altında kalan Türkler, bu sefer kendi kendilerini yönetecekleri yeni bir
sistemle tanıştılar. Bu sistem siyasi ve sosyal birçok değişimi beraberinde getirdi. Buna giyim
kültürü de dahildi.
!!!!!Günümüzde giyim kültürü, cumhuriyet döneminin başından bugüne birçok değişim
göstermiştir. 1920ler, 30lar,40lar, 50ler,60lar,70ler,80ler,90lar ve günümüz modası çokça
değişmiştir fakat kültürel öge taşımamaktadır.
5.Farklı Türk Boylarının Geleneksel Giyim Kültürü
Dünya üzerinde birçok farklı Türk boyu mevcuttur. Bu boylar farklı coğrafyalarda farklı
ihtiyaçlar ve hatta farklı inançlar doğrultusunda giyim kültüründe birbirinden birçok alanda
farklılaşmışlardır. Fakat bu farklılıkların yoğunluğuna rağmen benzerlik görmek mümkündür.
